Treatment nicotine addiction Θεραπεία του εθισμού στη Νικοτίνη: νεότερες εξελίξεις 2025

Treatment nicotine addiction Η νικοτίνη είναι μια φυσική φαρμακευτική ουσία, που υπάρχει σε όλες τις μορφές καπνιστικών προϊόντων και συγκεντρώνει πολλά από τα φαρμακολογικά χαρακτηριστικά των κλασικών εξαρτησιογόνων ουσιών.  Ένα από τα κριτήρια διάγνωσης του ICD-10 για εξάρτηση από ουσίες, είναι ότι η παρουσία των φαινομένων του εθισμού, της ανοχής και η εμφάνιση στερητικών συμπτωμάτων με την απόσυρση της ουσίας.

Tα συμπτώματα στέρησης

Η σοβαρότητα της εξάρτησης από τη νικοτίνη μετριέται συνήθως με το test Fagerstrom. Αποτελέσματα μεγαλύτερα του 7 αυτής της κλίμακας, δείχνουν σημαντική εξάρτηση από τη νικοτίνη και οι καπνιστές αυτοί παρουσιάζουν μεγαλύτερης έντασης και συχνότητας στερητικά συμπτώματα που δυσχεραίνουν την προσπάθεια για διακοπή του καπνίσματος. Γενικά τα συμπτώματα στέρησης αρχίζουν μέσα σε λίγες ώρες από τη διακοπή του καπνίσματος και κορυφώνονται σε 24 με 48 ώρες.

Τα περισσότερα από αυτά τα συμπτώματα συνεχίζονται για περίπου 4 εβδομάδες, αν και το αίσθημα της πείνας και η έντονη επιθυμία για κάπνισμα, μπορεί να συνεχισθούν για 6 μήνες ή και περισσότερο. Τα συμπτώματα στέρησης μπορούν να περιλαμβάνουν έντονη επιθυμία για κάπνισμα, αυξημένο βήχα, δυσφορία ή κατάθλιψη, αϋπνία, εκνευρισμό, απογοήτευση ή θυμό, άγχος, δυσκολία στη συγκέντρωση, ανησυχία, χαμηλότερο καρδιακό ρυθμό, αυξημένη όρεξη ή επιθυμία για γλυκά, αύξηση βάρους.

Treatment nicotine addiction

Μια θεραπεία διακοπής του καπνίσματος είναι πιο αποτελεσματική, όταν λαμβάνει υπόψη όλες τις ουσιαστικές πτυχές της εξάρτησης από το τσιγάρο, τόσο δηλαδή τη σωματική εξάρτηση από τη νικοτίνη όσο και την ψυχική εξάρτηση.  Για την ανακούφιση των στερητικών συμπτωμάτων συνιστάται, κατά τη διαδικασία διακοπής, η σταδιακή μείωση της προσλαμβανόμενης νικοτίνης και η υιοθέτηση γνωσιακού και συμπεριφοριστικού τύπου παρεμβάσεων παράλληλα με χορήγηση φαρμακευτικών σκευασμάτων. Υπάρχουν διαθέσιμα φαρμακευτικά σκευάσματα για την καταπολέμηση της σωματικής εξάρτησης από τα προϊόντα καπνού και την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων στέρησης που ενδέχεται το άτομο να βιώσει κατά τη διακοπή του καπνίσματος. Συγκεκριμένα, υπάρχουν δυο βασικές κατηγορίες φαρμακευτικών σκευασμάτων:

Η θεραπεία υποκατάστασης με νικοτίνη

Η θεραπεία υποκατάστασης με νικοτίνη (NRTs) (τσίχλα, εισπνεόμενο νικοτίνης, ρινικό σπρέι νικοτίνης, διαδερμικό επίθεμα νικοτίνης), καθώς και τα φαρμακευτικά συνταγογραφούμενα σκευάσματα, τα οποία στην Ελλάδα την παρούσα στιγμή είναι η βουπροπριόνη και η κυτισινικλίνη. Η θεραπεία υποκατάστασης με νικοτίνη αποτελεί την συνηθέστερη μορφή φαρμακευτικής προσέγγισης για τη θεραπεία της εξάρτησης από τον καπνό. Η φαρμακευτική αγωγή με νικοτίνη βελτιώνει την προσπάθεια διακοπής του καπνίσματος μέσα από έναν ή περισσότερους από τους ακόλουθους μηχανισμούς:

• Μειώνει τα συμπτώματα στέρησης που συνοδεύουν την αποχή από το κάπνισμα.
• Μπορεί να λειτουργήσει ως ανασταλτικός παράγοντας της ψυχολογικής εξάρτησης που δημιουργείται, μέσω της τελετουργίας του ανάμματος του τσιγάρου.
• Αποτελεί έναν τρόπο αντιμετώπισης της έντονης επιθυμίας για κάπνισμα αντί του ίδιου του καπνίσματος.

Οι διαφορές στην άμεση επίδραση και στην αποτελεσματικότητα της δράσης της νικοτίνης στον οργανισμό, μέσα από τις διαφορετικές αυτές διαθέσιμες μορφές χορήγησης, επιτρέπουν στον καπνιστή να επιλέγει τη μορφή θεραπείας που είναι η καταλληλότερη για τις ανάγκες και τις προτιμήσεις του. Treatment nicotine addiction

Η βουπροπιόνη  είναι αντικαταθλιπτικό σε παρατεταμένης αποδέσμευσης μορφή που μειώνει τα συμπτώματα στέρησης της νικοτίνης. Ενεργεί στις χημικές ουσίες του εγκέφαλου που σχετίζονται με τη στέρηση της νικοτίνη και λειτουργεί καλύτερα αν αρχίσει μια εβδομάδα ή 2 εβδομάδες πριν τη διακοπή του καπνίσματος. Αυτό το φάρμακο δεν πρέπει να λαμβάνεται σε ιστορικό επιληπτικών κρίσεων, σε βαριά χρήση αλκοόλ, σοβαρό τραύμα στο κεφάλι, διπολική διαταραχή, ανορεξία ή βουλιμία . Οι αναφερόμενες παρενέργειες της βουπροπιόνης περιλαμβάνουν ξηροστομία, προβλήματα στον ύπνο, αλλαγές στην όρεξη, ανησυχία, δυσκοιλιότητα και πονοκεφάλους.

Εφαρμόζεται επίσης θεραπεία συνδυασμού για βαριά εθισμένους καπνιστές, όπως είναι η χρήση βουπροπιόνης μαζί με επίθεμα νικοτίνης και / ή βραχείας δράσης μορφή NRT. Treatment nicotine addiction

Η κυτισινικλίνη είναι ένα φυτικό αλκαλοειδές με δράση παρόμοια με της νικοτίνης.

• Δρα εκλεκτικά στους νικοτινικούς υποδοχείς (α4β2) και ανταγωνίζεται τη νικοτίνη, την οποία σταδιακά την εκτοπίζει λόγω της ισχυρότερης δέσμευσης. Treatment nicotine addiction
• Αυξάνει τα επίπεδα της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο και με τον τρόπο αυτό καταπραΰνει τα συμπτώματα της στέρησης της νικοτίνης κατά τη διαδικασία της διακοπής.
• Tο σχήμα της συγκεκριμένης θεραπείας είναι διαμορφωμένο έτσι ώστε να μειώνει την εξάρτηση από τη νικοτίνη και να επιτυγχάνει τη σταδιακή διακοπή του καπνίσματος χωρίς συμπτώματα στέρησης
• έχει γενικά καλή ανοχή, με  ηπιότερες παρενέργειες σε σύγκριση με άλλα φάρμακα και οι οποίες περιλαμβάνουν γαστρεντερικές διαταραχές (ναυτία, έμετος, δυσπεψία) σε ποσοστό 13%-17%. 

Μέθοδοι συμπληρωματικής ή εναλλακτικής ιατρικής

Για όσους δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν οποιοδήποτε από τα εγκεκριμένα φάρμακα, ή για όσους δεν μπόρεσαν να διακόψουν παρά τη χρήση φαρμάκων πρώτης γραμμής, υπάρχουν και άλλα φάρμακα που έχουν χρησιμοποιηθεί σε ερευνητικό επίπεδο, χωρίς να έχουν πάρει όμως επίσημη έγκριση για τη συγκεκριμένη χρήση. Αυτά αφορούν την νορτριπτυλίνη, ένα παλαιότερο αντικαταθλιπτικό φάρμακο και την κλονιδίνη, φάρμακο για τη θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης.

Αναφέρονται επίσης και μέθοδοι συμπληρωματικής ή εναλλακτικής ιατρικής, χωρίς όμως επαρκή ή καλά τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα σε μελέτες. Ανάμεσα σε αυτά αναφέρονται η ύπνωση, ο βελονισμός, η ομοιοπαθητική, βοτανοθεραπεία και συμπληρώματα διατροφής. Treatment nicotine addiction

Τσέλιου Ι. Ελένη Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Αθηνών Πνευμονολόγος, Μεσογείων 248  Χολαργός  Τ.Κ.155 61, Τηλέφωνο 2106538392 Treatment nicotine addiction