Laika Η σκυλίτσα Λάικα κατέκτησε το διάστημα με το Sputnik 2

Laika Ήταν ο πρώτος ζωντανός οργανισμός που μπήκε και πέθανε σε τροχιά γύρω από τη Γη, επιβαίνοντας στον δορυφόρο Σπούτνικ 2. Στις 3 Νοεμβρίου 1957,  η σκυλίτσα Λάικα κατέκτησε το διάστημα.

Δορυφόρος Sputnik 2

Για την εκτόξευση της Λάικα στο διάστημα όπως κάθε χρόνο, νιώθω ότι είναι καθήκον μας να θυμηθούμε αυτή την ιστορία. Όχι από νοσταλγία ή επιστημονική περιέργεια αλλά από μια βαθιά αίσθηση ενοχής και σεβασμού. Διότι η Λάικα δεν ήταν μόνο ένα πείραμα. Ήταν γεμάτη ζωή χαρά και ζωντάνια. Ήταν αθώο πλάσμα που παραδόθηκε στο άγνωστο. Το πραγματικό της όνομα ήταν Κούντριαβκα, που στα ρωσικά σημαίνει «σγουρή».

Αλλά έγινε γνωστή ως Λάικα, «η γαβγίστρια» ή «Μικρή Γαβγίστρια». Ήταν ένα όμορφο ιμήαιμο  Τεριέ, πιασμένη στους κρύους δρόμους της Μόσχας. Ήταν μόλις τριών ετών και επιλέχθηκε επειδή ήταν ήρεμη, υπάκουη και είχε επιβιώσει από τα βάσανα της ζωής στους δρόμους σαν να την έκανε αυτό πιο κατάλληλη να πεθάνει μόνη της στο διάστημα. Η Λάικα εκτοξεύθηκε με το Sputnik 2. Ο δορυφόρος ήταν εξοπλισμένος με τροφή, νερό, σύστημα ψύξης και μονωμένους τοίχους όμως δεν υπήρχε σχέδιο για την επιστροφή της.

Tαξίδι μια θανατική καταδίκη

Από την αρχή, αυτό το ταξίδι ήταν μια θανατική καταδίκη που ήταν μεταμφιεσμένη ως επιστημονική πρόοδος. Λέγεται ότι επέζησε για επτά ώρες, αλλά άλλες πηγές αναφέρουν έως και λίγες ημέρες. Μόνη εξοστρακισμένη μέσα σε σιωπή του διαστήματος. Χωρίς να καταλαβαίνει γιατί την πήραν. Απλά επιπλέοντας μέσα σε μια μεταλλική κάψουλα, ενώ η Γη γύριζε κάτω από αυτήν όλο και πιο μακριά. Έκανε 2.570 κύκλους γύρω από τον πλανήτη.

Στη συνέχεια, στις 14 Απριλίου 1958, η κάψουλα επανήλθε στην ατμόσφαιρα και διαλύθηκε. Μεταφερόμενη από τη θερμότητα. Από τη βαρύτητα. Από την λησμονιά. Η Λάικα Laika δεν ζήτησε να είναι η ηρωίδα μας. Δεν διάλεξε να εκπροσωπήσει την επιστήμη, τον αγώνα του διαστήματος ή την ανθρώπινη πρόοδο. Ήταν απλά ένας αδέσποτος σκύλος, με μάτια που ζητούσαν αγάπη και ένα σώμα που χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο. Γιατί μας αναγκάζει να θυμόμαστε ότι δεν είναι πάντα η πρόοδος αθώα, και ότι πολλές από τις επιτυχίες μας γράφτηκαν με τον πόνο εκείνων που δεν μπορούσαν να πουν “όχι”.

Σοβιετική Διαστημική Υπηρεσία

Και όσο υπάρχει κάποιος που αφηγείται την ιστορία της με ειλικρίνεια, η μνήμη της θα ζει όχι ως πείραμα, αλλά ως μαρτυρία του τι δεν πρέπει ποτέ να το επαναλάβουμε.

Πριν γίνει πειραματόζωο της Σοβιετικής Διαστημικής Υπηρεσίας, η Λάικα (στα ρωσικά Лайка, «Αυτή που γαβγίζει» ήταν αδέσποτο. Η επιλογή ενός αδέσποτου ήταν σκόπιμη, ώστε να έχει συνηθίσει στο κρύο και την πείνα και να μπορεί να αντεπεξέλθει ευκολότερα σε τυχόν δυσμενείς καταστάσεις κατά την πτήση Το όνομά της στην αρχή ήταν Kudryavka μικρή σγουρομάλλα ενώ τη φώναζαν και Zhuchka Ζουζούνι Καταδικασμένη από την αρχή

O Σπούτνικ 2 είχε σχεδιαστεί και κατασκευαστεί στα γρήγορα, σε μόλις ένα μήνα, καθώς ο Σοβιετικός Νικίτα Χρουστσόφ είχε δώσει ρητή εντολή να προλάβει να εκτοξευτεί ο δορυφόρος στην 40ή επέτειο της Ρωσικής Επανάστασης, στις 3 Νοεμβρίου 1957. Ως αποτέλεσμα, αντίθετα με τους μεταγενέστερους σοβιετικούς δορυφόρους, δεν είχε προλάβει να σχεδιαστεί και για ασφαλή επιστροφή στην ατμόσφαιρα και έτσι η Λάικα Laika ήταν καταδικασμένη απ’ τη στιγμή που άρχισε το ταξίδι της.

Το σχέδιο ήταν να μείνει η Laika ζωντανή επί 10 μέρες σε τροχιά, τρεφόμενη με ένα τζελ που περιείχε θρεπτικά συστατικά, και ύστερα να της γίνει ευθανασία, με δηλητήριο που είχε τοποθετηθεί στο τζελ που θα κατανάλωνε τη δέκατη ημέρα. Οι αισθητήρες που ήταν τοποθετημένοι πάνω της έδειξαν ότι επιβίωσε από την εκτόξευση, οι παλμοί της όμως έφτασαν τους τριπλάσιους από το κανονικό λόγω του φόβου και επανήλθαν μετά από πολλή ώρα.

LAIKA πρώτο θύμα σε τροχιά

Λίγο μετά την επιτυχή τοποθέτηση σε τροχιά γύρω από τη Γη παρουσιάστηκε μία βλάβη στο σύστημα θερμομόνωσης και εξαερισμού, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία στον χώρο που βρισκόταν η άμοιρη σκυλίτσα να ξεπεράσει τους 40 βαθμούς Κελσίου. Καθώς ο οργανισμός των σκύλων δεν μπορεί να αντέξει τέτοια υπερθέρμανση, λόγω έλλειψης ιδρωτοποιών αδένων, η Λάικα πέθανε από έναν συνδυασμό θερμοπληξίας, καταπόνησης και ακραίου στρες, σε 5 έως 7 ώρες μετά την εκτόξευση, αφού είχε συμπληρώσει 4 τροχιές γύρω από τη Γη. O Σπούτνικ 2 εξαερώθηκε κατά την επανείσοδό του στην ατμόσφαιρα στις 14 Απριλίου 1958, μετά από 2.570 τροχιές γύρω από τη Γη.

Εκτός από τον πρώτο ζωντανό οργανισμό σε τροχιά, η Λάικα έγινε και το πρώτο θύμα σε τροχιά. Η πτήση της όμως απέδειξε ότι οι ζωντανοί οργανισμοί μπορούσαν να επιβιώσουν από μια εκτόξευση και από τις συνθήκες που επικρατούν σε τροχιά και έδωσε τα πρώτα στοιχεία για το πως συμπεριφέρονται τα έμβια όντα στο διάστημα. Παρόλα αυτά, ο τότε εκπαιδευτής της, Όλεγκ Γκαζένκο, το 1998 δήλωσε: «Όσο ο καιρός περνάει, μετανιώνω όλο και πιο πολύ γι’ αυτό που έκανα. Αυτά που μάθαμε από αυτή την αποστολή δεν ήταν τόσα ώστε να δικαιολογούν το θάνατο του σκυλιού».

Marvel Cosmo the Spacedog

Η Λάικα στη συνέχεια εμφανίστηκε στα γραμματόσημα πολλών χωρών, ενέπνευσε τον χαρακτήρα της Marvel Cosmo the Spacedog και έγινε τραγούδι από τους Arcade Fire (το «Neighborhood (Laïka)» από το άλμπουμ «Funeral»). Laika

Το πιο σημαντικό είναι ότι προκάλεσε επίσης μια διεθνή συζήτηση σχετικά με τις δοκιμές σε ζώα. Η αδιαφορία για τη ζωή των ζώων πάνω στον πυρετό του διαστημικού αγώνα εγκαταλείφθηκε όταν ήρθε η ώρα των ανθρώπων.